14. janúar 2012 til 05. febrúar 2012

ANNA LÍNDAL - Kortlagning hverfulleikans/Mapping the impermanence

Kortlagning hverfulleikans fjallar um viðkomustaði. Í stóra salnum er stigið í vænginn við þéttan massa og örsmáar agnir. Viðkomustaðirnir eru Grímsvötn og Eyjafjallajökull. Askan úr síðustu eldgosum er aðdráttaraflið. Hópur vísindamanna eltir öskuna uppi, allt er skoðað og skrásett, hegðunarferli gosöskunnar kortlagt og grafið þvert í gegnum öskulög. Í arinstofunni er hægt að skoða heimildarmyndband um tilraunir á rannsóknarstofu í Þýskalandi, skoðað hvað gerist þegar brædd aska (hraunlíki) kemst í snertingu við vatn.

 

Aðrir viðkomustaðir sem fjallað er um í þessari sýningu er Karlsdráttur,

Aserbaídsjan og Havaí. Aserbaídsjan liggur við Kaspíahafið, þar sem olían

mallar í djúpum jarðlögum og er dælt upp á ólíklegustu stöðum.

Aserbaídsjan endurheimti sjálfstæði sitt frá Sovetríkjunum árið 1991 og

það hafði í för með sér miklar þjóðfélagslegar breytingar og pólitísk

átök. Tvisvar sinnum hef ég komið til Aserbaídsjan, í bæði skiptin var það

sýnileiki fyrrverandi forseta Aserbaídsjan, Heydar Alyev, sem greip

athygli mína og hvernig hans ímynd var notuð til að byggja upp

sjálfsmynd þjóðarinnar.

 

Havaí situr langt útí hafi og minnir um margt á Ísland, þar eru eldfjöll með

rennandi hrauni. Havaí er hluti af Bandaríkjunum, í raun og veru

bandarísk nýlenda. Havaí er fjölmenningarlegt og flókið samfélag,

nýlenduherrann hefur skrifað sögu Havaí en ný kynslóð sagnfræðinga er

að skoða og endurskilgreina söguna. Allan tímann sem ég dvaldi á Havaí

var ég meðvituð um þessa togstreitu og á einhvern hátt að reyna að ná

tengingu við sögu Havaí. Á endanum var það plönturíkið frekar en

eldvirknin sem hjálpaði mér til að ná taki á broti úr sögunni.

Í Bishop Museum er mikið safn gripa sem segja nýlendusögu Havaí og þar er

jafnframt yfirgripsmikið plöntusafn. Ég hafði samband við sérfræðinga safnsins, skoðaði aðferðafræði plöntufræðinga, fór með þeim í vettvangsferðir (field trips) til að mæla og skrásetja plöntur í útrýmingarhættu og fylgdi þeim eftir í upppeldisstöð þar sem frjókorn urðu að plöntum. Þar sem Havaí er hluti af Bandaríkjunum er óheftur innflutningur á eyjarnar frá öllum ríkjum bandalagsins. Mikill innflutningur á nýnum tegundum hefur haft þær afleiðingar að havaískar plöntur eru margar hverjar útdauðar eða ímikilli útrýmingarhættu. Þannig varð plönturíkið að táknmynd fyrir pólitísk samskipti þessara tveggja þjóða.

 

Það sem tengir þessa skoðun er löngun til að finna límið sem heldur samfélaginu

saman, finna fyrir einingunum sem búa til heild. Nútíðin er fortíðin og fortíðin verður

framtíðin. Á öllum þessum viðkomustöðum hef ég tekið með mér örlítil brot úr

samfélaginu eða örsmáar agnir úr lífríkinu til að búa til nýja heild og

endurskapa sambandið við minninguna. Rannsóknin gengur útfrá spurningum

um hvaða þættir það eru sem helst stuðla að og koma til við mótun

ímyndar, bæði einstaklings og samfélaga. Og hversu hverful sú ímynd er.

 

Með hugtakinu rannsókn er átt við að kanna sögu svæða, á þann hátt að nýtist við gerð verka listamanns. Listaverkið verður í þessu tilfelli millistykki á milli listamannsins og áhorfandans. Rannsókn á lítilli einingu – dregur fram fjölbreytni innan stærri heildar. Þannig er hægt að kanna hvað gerist á morgun eða eftir mörg

hundruð ár. Tengsl okkar við fortíðina eiga meira skylt við myndlíkingar

en staðreyndir.

Rannsókn á lítilli einingu – dregur fram fjölbreytni innan stærri heildar. Þannig er hægt að komast sem næst því að kanna hvað hafi legið að baki ákvörðunum sem teknar voru fyrir fjölmörgum árum, jafnvel öldum, og munu hafa áhrif á hvað gerist á morgun eða eftir mörg hundruð ár. Tengsl mannsins við fortíðina á meira skylt við myndlíkingar en staðreyndir.

 

Kortlagning hverfulleikans fjallar um viðkomustaði og ímyndarsköpun. Í stóra salnum er stigið í vænginn við þéttan massa og örsmáar agnir. Viðkomustaðirnir eru Grímsvötn og Eyjafjallajökull. Askan úr síðustu eldgosum er aðdráttaraflið. Hópur vísindamanna eltir öskuna uppi, allt er skoðað og skrásett, hegðunarferli gosöskunnar kortlagt og grafið þvert í gegnum öskulög. Í arinstofunni er litið við á rannsóknarstofu í Þýskalandi, skoðað hvað gerist þegar brædd aska (hraunlíki) kemst í snertingu við vatn.

 

Aðrir viðkomustaðir sem fjallað er um í þessari sýningu er Karlsdráttur, Aserbaídsjan og Hawaií. Aserbaídsjan liggur við Kaspíahafið, þar sem olían mallar í djúpum jarðlögum og er dælt upp á ólíklegustu stöðum. Aserbaídsjan endurheimti sjálfstæði sitt frá Sovetríkjunum árið 1991 og það hafði í för með sér miklar þjóðfélagslegar breytingar og pólitísk átök. Tvisvar sinnum hef ég komið til Aserbaídsjan, í bæði skiptin var það sýnileiki fyrrverandi forseta Aserbaídsjan, Heydar Alyev, sem greip athygli mína og hvernig hans ímynd var notuð til að byggja upp sjálfsmynd þjóðarinnar.

 

Sjálfsmynd og ímyndarsköpun Íslendinga er nátengd náttúrunni. Ferðamaðurinn, landkönnuðurinn, sem metur frelsið og sjálfstæðið framar öllu, er tilbúinn að takast á við óblíða náttúru og allar þær ógnir og hættur sem ferðamanninum eru búnar.

Karlsdráttur er á Kili, lítil vík á afviknum stað. Ég hef tvisvar komið í Karlsdrátt í fyrra skiptið með því að ganga drjúga dagleið frá Þverbrekknamúla og í sienna skiptið með því að sigla þangað á Hvítárvatni. Þegar komið er í Karlsdrátt er þar skriðult kjarr í mikilli hæð á afar afviknum stað, síðustu leifar kjarrs á Kili. Þar eru undurfagrar uppsprettur og Langjökull kleifar fram í Hvítárvatn. Ferðalögin vöktu hjá mér spurningar um ímynd íslendinga og hvernig við speglum okkur í stórkostlegri náttúrunni, hvort við yfirfærum hana jafnvel yfir á okkur sjálf þannig að okkur finnist við Íslendingar sjálfir vera stórkostlegir. Hawaií situr langt útí hafi og minnir um margt á Ísland, þar eru eldfjöll með rennandi hrauni. Hawaií er hluti af Bandaríkjunum, í raun og veru bandarísk   nýlenda. Hawaií er fjölmenningarlegt og flókið samfélag, nýlenduherrann hefur skrifað sögu Hawaií en ný kynslóð sagnfræðinga er að skoða og endurskilgreina söguna. Allan tímann sem ég dvaldi á Hawaií var ég meðvituð um þessa togstreitu og á einhvern hátt að reyna að ná tengingu við sögu Hawaií. Á endanum var það plönturíkið frekar en eldvirknin sem hjálpaði mér til að ná taki á broti úr sögunni. Í Bishop Museum er mikið safn gripa sem segja nýlendusögu Hawaií og þar er jafnframt yfirgripsmikið plöntusafn. Ég hafði samband við sérfræðinga safnsins, skoðaði aðferðafræði plöntufræðinga, fór með þeim í vettvangsferðir til að mæla og skrásetja plöntur í útrýmingarhættu og fylgdi þeim eftir í uppeldisstöð þar sem frjókorn urðu að plöntum. Þar sem Hawaií er hluti af Bandaríkjunum er óheftur innflutningur til eyjanna frá öllum ríkjum bandalagsins. Mikill innflutningur á nýnum tegundum hefur haft þær afleiðingar að hawaiískar plöntur eru margar hverjar útdauðar eða í mikilli útrýmingarhættu. Þannig varð plönturíkið að táknmynd fyrir pólitísk samskipti þessara tveggja þjóða.Drifkrafturinn á bak við þessa rannsókn er löngun til að finna límið sem heldur samfélaginu saman, finna fyrir einingunum sem búa til heild. Nútíðin er fortíðin og fortíðin verður framtíðin. Á öllum þessum viðkomustöðum hef ég tekið með mér örlítil brot úr samfélaginu eða örsmáar agnir úr lífríkinu til að búa til nýja heild og endurskapa sambandið við minninguna. Rannsóknin gengur útfrá spurningum um hvaða þættir það eru sem helst stuðla að mótun ímyndar, bæði einstaklings og samfélaga. Og hversu hverful sú ímynd er.

 

Anna Líndal útskrifaðist frá Myndlista og handíðaskóla Íslands árið 1985 og lauk framhaldsnámi frá The Slade School of Fine Art í London árið 1990. Anna hefur tekið þátt í fjölda innlendra og erlendra sýninga, tók ma. þátt í Istanbúl-tvíæringnum 1997, on life, beauty, translation and other difficulties, sýningarstjóri Rosa Martinez, Kwangju Biennalnum, Man + Space í S-Kóreu 2000, sýningarstjóri René Block og alþjóðlegri myndlistarsýningu Listahátíðar í Reykjavík 2005 og 2008.

 

 

 

Til baka