05. maí 2007 til 27. maí 2007

Frá einum til óendanleika - Fimm textíllistamenn og eitt tónskáld

Metnaður og leit að listrænum tjáningarmöguleikum í efniviðnum einkenna sýningu Guðrúnar Gunnarsdóttur, Agnetu Hobin, Önnu Þóru Karlsdóttur, Marianne Mannsåker og Kristiinu Wiherheimo. Þessar fimm listakonur eru tengdar norrænum böndum og hafa sett saman spennandi sýningu, sem hefur verið sýnd í Helsinki og Þrándheimi í vetur og er nú komin til Reykjavíkur. Á þessari sýningu koma þær fram sem norrænir listamenn og halda sig við fagleg vinnubrögð, sem er vel við hæfi en hefur í seinni tíð verið fágætara en æskilegt væri. Frumkvæðið að samstarfinu höfðu finnsku listakonurnar Agneta Hobin og Kristiina Wiherheimo, sem völdu sér þá samstarfsmenn sem þeim fannst þær helst eiga samleið með.

Á árunum 1976–1996 gat áhugafólk um textíl á Norðurlöndunum fylgst með þróuninni á Norræna textílþríæringnum, sem stóð fyrir sýningum á hverju Norðurlandanna fimm þriðja hvert ár. Þríæringurinn var því miður lagður niður eftir síðustu sýninguna, 1995/1996, og síðan hefur verið erfitt að henda reiður á því sem gerist í þessum efnum. Ný kynslóð listamanna hefur nú kvatt sér hljóðs með sterkri og litríkri tjáningu í fjölbreytilegum efniviði, sem tengir verkin iðulega hugmyndalist eða konseptlist samtímans fremur en hinu hefðbundna handverki. Jafnframt örlar á athyglisverðri þróun sem tengist hinni alþjóðlegu glerfíberlist sem festi sig í sessi á síðustu tveimur áratugum síðustu aldar. Margir listamannanna sem komu fram á áttunda áratugnum hafa síðan unnið hörðum höndum og eru nú á hátindi listræns ferils síns.

Það er mjög gleðilegt að með þessari farandsýningu hafa nokkrir af fremstu listamönnum okkar beint athyglinni á ný að því sem norrænt er. Sjónarhorn listakvennanna eru mismunandi en að öllu samanlögðu er þarna sýnt það sem best er gert í norrænni textíllist.  Hver þeirra um sig hefur öðlast alþjóðlega viðurkenningu; Marianne Mannsåker frá Noregi vefur klassískan myndvefnað, Anna Þóra Karlsdóttir frá Íslandi gerir sín verk úr ullarflóka en Guðrún Gunnarsdóttir frá Íslandi og Agneta Hobin frá Finnlandi leita hins vegar að þeim sjónrænu möguleikum sem í málminum felast og Kristiina Wiherheimo frá Finnlandi býr til litrík, þrívíð verk sem verða áhorfendum uppspretta tilfinningalegrar upplifunar.

 

Sameiginlegt með konunum fimm er að þær eiga djúpar rætur í norrænni náttúru – og sækja innblástur í birtuna, snjóinn, vatnið og ísinn. Í verkum þeirra er einstök ljóðræna og kraftur og þau bera vitni um óbugandi vilja listakvennanna til að sökkva sér í sjónrænan kraft efniviðarins.

Norrænir textíllistamenn eiga sér sameiginlega arfleifð, sem ber jafnframt sérstök þjóðleg einkenni hvers lands fyrir sig. Forfeður okkar bjuggu við mikla einangrun hér norður frá og nauðsynlegt var að gera hlý og notadrjúg klæði svo að fólk lifði af langa og kalda vetur. Ólíkt Englendingum, Frökkum og Þjóðverjum höfum við varðveitt vefnaðar- og fatagerðarhefð almennings fram til okkar tíma því iðnbyltingin, sem átti þátt í að útrýma heimilisiðnaði á meginlandi Evrópu á 19. öld, hafði ekki jafnmikil áhrif hjá okkur. Sérstaklega í Noregi, Finnlandi og Svíþjóð er gömul vefnaðarhefð þar sem myndvefnaður, tvöfaldur vefnaðurog rýjavefnaður hefur náð mikilli fullkomnun,og fram undir 1960 var vefstóll á nær hverju sveitaheimili í Noregi.

Þessi „listarfleifð“ var ákaflega mikilvæg þegar nútímatextíllist kom fram sem sjálfstæð listgrein á sjöunda og áttunda áratugnum undir áhrifum frá sterkum, alþjóðlegum straumum. Jafnt hið frjálsa listform, listiðnaður og textílhönnun öðluðust viðurkenningu og staða þeirra gagnvart öðrum listgreinum styrktist. Textíllistamenn hafa gert fjölda listaverka, sem víða prýða opinbera staði.

Öflug fagleg barátta og sterkur vilji textíllistamanna til þess að berjast fyrir sínum eigin listræna frama og að vera sýnilegir í listaheiminum færði þeim þá viðurkenningu sem þeir hafa öðlast á seinni tímum. Þeir hafa einnig verið mikið á ferðinni, meðal annars dvalið við nám í útlöndum til þess að öðlast sjálfstæða, listræna tilveru á alþjóðlegan mælikvarða. Einmitt þetta, að vera á faraldsfæti við ótryggari aðstæður en í heimahögunum, býr í haginn fyrir skapandi vinnu og listræna þróun. Á ókunnum slóðum finna listamenn nýja orku og koma sjálfum sér til aukins þroska.

Þessi sýning er mikilvæg kynning á norrænni samtímalist.

 




Listamennirnir:

Marianne Mannsåker frá Noregi. Klassískur gobelínvefnaður

Það er þúsund ára hefð fyrir því að vefa myndir. Myndefnin eru abstrakt en vísa til hins hlutlæga, byggingalistar eða náttúru. Listamaðurinn lýsir verkunum sem ímynduðum kortum, leynibréfum eða fjölraddabók.

 

Anna Þóra Karlsdóttir frá Íslandi – Filt úr ull

Í verkum Önnu Þóru má einnig finna vísanir til náttúrunnar. Frásgnir um himin og jörð, fólk og náttúru. Þræðir drauma og ljóss binda verkin saman frá upphafi tímans til eilífðar.

 

Guðrún Gunnarsdóttir frá Íslandi –málmur

Listamaðurinn beinir athyglinni að hverning við meðhöndlum náttúruna og eyðileggjum hana. Hún gerir sýnilegt hvernig þessar eyðileggingar munu verða. Með hjálp þráðar og þrívíddarteikningar setur hún fegurð náttúrunnar í brennidepil.

 

Agneta Hobin frá Finnlandi – málmur

Hún vefur úr málmi og þemað er náttúra og náttúrufyrirbæri.  Undrun yfir stjörnunum sem eru í ljósára fjarlægð en virka samtímis svo nálægar.

 

Kristiina Wiherheimo, frá Finnlandi - hlutir

Beinir athyglinni að smáatriðum í ólíkum efnum og hlutum. Þetta tjáir hún í verkum sínum á þann hátt að nýtt líf og nýir heimar skapast.

 

Paola Livorsi frá Ítalíu – tónlist Tónlistin er samin sérstaklega fyrir sýninguna byggir á verkum listamannanna og því ólíka efni sem þeir nota. Frumefnin eldur, jörð og vatn eru til staðar sem hljóðgervingar (eftirlíking hljóðs) á yfirborði málms, trés, skinns og ullar. Fjórða frumefnið, loft, er táknað með mannsröddinni. 

Til baka