Gunnfríður Jónsdóttir – KONAN SEM SKRIFAÐI NAFNIÐ SITT Í GESTABÓKINA Í DELFÍ

24. október 2009 – 15. nóvember 2009

Konan sem skrifaði nafnið sitt í gestabókina í Delfí

Saga Gunnfríðar Jónsdóttur er á margan hátt einstök, en hún var fyrsta konan sem starfaði sem myndhöggvari á Íslandi.

Í Reykjavík kynntist Gunnfríður Ásmundi Sveinssyni (1893–1982) og í nóvember 1919 héldu þau saman til Kaupmannahafnar. Þar hófst tíu ára dvöl Gunnfríðar erlendis. Þau Ásmundur gengu í hjónaband vorið 1924, en eftir að þau giftust vann Gunnfríður fyrir þeim með saumaskap á meðan Ásmundur stundaði listnám, fyrst í Stokkhólmi og síðar í París.

Sambúð hennar með myndhöggvara hefur án efa aukið áhuga Gunnfríðar á höggmyndalist. Hápunktur tíu ára dvalar hennar erlendis var þriggja mánaða ferðalag þeirra Ásmundar frá París til Ítalíu og Grikklands á tímabilinu janúar–apríl 1928. Sú ferð hafði afgerandi áhrif á viðhorf Gunnfríðar til myndlistar og þegar hún hóf eigin listferil þremur árum síðar voru áhrif klassískrar myndlistar henni ofarlega í huga. Í viðtali við blaðamann mörgum árum síðar sagði Gunnfríður frá því að í Delfí hefði margt borið fyrir augu sem vitnaði um forna hámenningu; véfréttin hefði verið þögul, en bergmálið sagt þeim mun meira.

Eftir að hún kom heim mótaði Gunnfríður sína fyrstu höggmynd í leir sumarið 1931. Við það leystist sköpunarkraftur hennar úr læðingi og frá þeim tíma varð höggmyndalistin köllun hennar. Þessa fyrstu höggmynd nefndi hún Dreymandi dreng. Fyrirmyndin var Gestur Þorgrímsson (f. 1920), síðar frumkvöðull á sviði leirkerasmíða. Myndin sýnir höfuð ungs drengs; andlitið er mótað af næmni og þokka og augun hálflukt. Verkið ber ekki með sér neinn byrjendabrag, þrátt fyrir að Gunnfríður hefði aldrei áður snert á leir. Hún var þjálfaður handverksmaður og hafði í starfi sínu við klæðasaum þróað með sér ríka tilfinningu fyrir hlutföllum mannslíkamans og öguð vinnubrögð.

Upp úr 1930 hófu hjónin byggingu húss með vinnustofum við Freyjugötu 41 og fluttu inn í það hálfbyggt síðla árs 1933. Eftir skilnað þeirra bjó Gunnfríður ein í suðurhluta hússins og hafði vinnustofu sína í Gryfjunni.

Gunnfríður hélt ótrauð áfram að móta höggmyndir eftir því sem tími hennar og aðstæður leyfðu. Í upphafi einbeitti hún sér að mannamyndum, sem urðu helsta viðfangsefni hennar alla tíð. Síðar vann hún einnig stærri verk, svo sem Landsýn við Strandarkirkju, höggmyndina af Guðmundi góða að Hólum, Síldarstúlkurnar í Ráðhúsinu í Stokkhólmi og Á heimleið, sem staðsett er í Hljómskálagarðinum í Reykjavík.

Gunnfríður sýndi verk sín hér heima og á Norðurlöndum og hlaut jákvæða gagnrýni, meðal annars frá finnska myndhöggvaranum Aaltonen og Jóhannesi Kjarval, sem skrifaði undir dulnefninu Diskus. Flest verka hennar eru í eigu Listasafns Íslands.

Gunnfríður bjó í húsinu við Freyjugötu allt til dauðadags árið 1968.

Sýningarstjórar: Kristín Guðnadóttir og Steinunn Helgadóttir